Logo Azerbaijan Medical Assosiation Azerbaijan Medical Assosiation Azerbaijan Medical Assosiation Azerbaijan Medical Assosiation Red Cross
Azeri
English
Russian

IREX
http://www.irex.org

USIS
http://usiinfo.state.gov

This project is made possible by the Bureau of Educational and Cultural Affairs of the U.S. Department of State, and is administered by the International Research & Exchanges Board (IREX)."



Ушаглар цчцн йолухужц хястяликляр вя онлардан горунма щаггында:




ЙОЛУХУЖУ ХЯСТЯЛИКЛЯР


Ушаглар, сиз йолухужу хястяликляр щаггында ня билирсиниз? Сиз щеч билирсиниз онлар нежя йараныр? Эялин бу щагда ятрафлы данышаг.
Нийя биз бир хястялийя йолухужу дейирик, башгасына ися йох? Она эюря ки, йолухуъу хястяликляр кечижи олур. Онлары микроблар тюрядир. Бяс микроблар нядир?


Микроблар бизим ятрафымызда йашайан чох кичик зярярли ъанлылардыр. Онлар о дяряъядя кичикдирляр ки, эюзя эюрцнмцрляр. Микроблар бядяня дахил олдугда ону зядялямяйя чалышырлар, лакин эцълц бядяня галиб эяля билмирляр. Сялигясиз, зяиф, йахшы гидаланмайан, идманла мяшьул олмайан адамларда ися хястялик тюрядирляр.


Микробларын бизим бядянимизя дахил олмасына вя хястялик тюрятмясиня йолухма дейилир.



Бяс микроблар бизим бядянимизя нежя дахил ола билярляр?


1. Щава-дамжы йолу иля: хястя инсан няфяс вердикдя, данышдыгда, асгырдыгда, юскцрдцкдя микроблар щавайа дцшцр. Биз ися беля щава иля няфяс аланда бу микроблары удуруг вя хястялянирик.

 

       

                                                 
 
2. Гида-су
васитяси иля: гайнадылмамыш суда, йуйулмамыш мейвялярдя, чиркли шяраитдя щазырланмыш гидада чох мигдарда mikroblar йашайыр. Онлары гябул едяндя биз хястяляня билярик.

 
 



3. Тямас
йолу иля: хястя инсана тохундугда вя йа онун яшйаларындан истифадя етдикдя.

 



4. Гaн васитяси иля: ишлянмиш шпритслярля тякрар ийня вуруланда, ган кючцрцляндя, диш щякиминин чиркли алятляри иля.


5. Щяшяратлярын
дишляйи иля.

 
 

 



Бу яламятляр йолухужу хястяликляря аиддир:


1. Гыздырма
2. Баш аьрысы, зяифлик
3. Титрятмя
4. Шиддятли тярлямя
5. Сяпкиляр
6. Тез-тез байыра эетмя (дуру байыра эетмя)
7. Гусма
8. Асгырма
9. Юскцрмя



Йолухуъу хястяликлярин дюврляри:

1. Эизли дювр: бу дюврдя микроб бядяня дцшцр, анъаг хястялийин щеч бир яламяти олмур.


2. Башланьыъ дювр: зяифлик, щалсызлыг, баш аьрылары, цряк буланма олур вя биз хястяляндийимизи артыг баша дцшцрцк.


3. Гызьын дювр: щяр хястялийя хас олан яламятляр мейдана чыхыр. Мясялян, гызылъада, мяхмярякдя гырмызы сяпэиляр ямяля эялир.


4. Саьалма дюврц. Анъаг бязян йолухуъу хястяликляр чох аьыр кечир.Онлар адамларын шикяст олмасына вя щятта юлцмцня сябяб ола биляр.

Йолухужу хястяликляр бунлардыр:

 

 

СКАРЛАТИНА

МЯХМЯРЯК

ГЫЗЫЛЖА

ГРИП

ВЯРЯМ

ДИФТЕРИЙА

ЭЮЙ ЮСКЦРЯК

ПАРОТИТ

ТЕТАНУС

 

ГУДУЗЛУГ

МАЛЙАРИЙА

ИСЩАЛ

ЩЕПАТИТ(САРЫЛЫГ)

БИТЛИЛИК

ГОТУРЛУГ

ГУРДЛАР

БОТУЛИЗМ

 

 

 

 

СКАРЛАТИНА

 



Скарлатина хырда сяпкилярля юзцнц эюстярян йолухуъу хястяликдир. Бундан ялавя хястядя анэина яламятляри дя олур. Хястялик щава-дамъы йолу иля йайылыр. Бязи щалларда зядялянмиш дяридян дя кечир. Хястялийя ясасян сойуг юлкялярдя раст эялинир. Юлкямиздя бу хястялийя нисбятян аз раст эялинир. Хястялик бирдян-биря гыздырма, титрятмя, чох щалларда гусма, боьаз аьрысы иля башлайыр. Бу заман гызармыш дяринин цзяриндя хырда, гырмызымтыл сяпкиляр ямяля эялир. 

Бу сяпкиляр бурун-додаг цчбуъаьындан башга бядянин щяр йериня йайылыр. Хястянин дили гызармыш вя шишмиш щалда олур. Хястялик бюйряклярин, гулагларын, гара ъийярин илтищабы иля фясадлаша биляр.




МЯХМЯРЯК



Мяхмяряк бцтцн бядяндя гырмызы сяпкилярля мцшащидя олунан йолухуъу хястяликдир. Тюрядиъиси вирус адлы кичик микроблардыр. Онлар щава-дамъы йолу иля йайылыр. Хястялик цмуми зяифлик, азаъыг гыздырма, баш аьрылары иля башлайыр. Бойнун архасындакы вязиляр бюйцйцр, аьрыйыр. 2-3 эцн сонра цздя вя бойунда сяпкиляр ямяля эялир, бу сяпкиляр бир нечя саатдан сонра бцтцн бядяня йайылыр. Сяпкиляр дяридя 3-5 эцн галыр вя щеч бир из гоймадан йох олурлар. Хястя йахшы гидаланмалыдыр. Гидасы витаминлярля зянэин олмалыдыр. Хястя гыздырма дцшяня гядяр йатагда олмалыдыр, юзцнц сойугдан горумалыдыр. Хястялик башга йолухуъу хястяликлярдян фяргли олараг йцнэцл кечир. Амма йухарыдакы гайдалара риайят етмядикдя хястялик аьырлашмаларла нятиъяляня биляр.

 Мяхмяряйя йолухмаг истямирсинизся, хястя олан отаьа эирмяйин, хястянин яшйаларындан, ойунъагларындан истифадя етмяйин. Бу хястялийи кечирмиш инсанлар тякрарян йоухмурлар. 

 

ГЫЗЫЛЖА

 

 Гызылъа хястялийи мяхмяряйя чох охшайыр. Лакин она нисбятян аьыр кечир. Бу хястялийи гызылъа вируслары тюрядир. Вируслар щава-дамъы йолу иля кечир. Хястялярдя яввялъя асгырма, юскцрмя, йцксяк гыздырма олур. Сонра ися дяридя гырмызы сяпэиляр ямяля эялир. Сяпэиляр биринъи эцн цздя, икинъи эцн бядяндя вя голларда, цчцнъц эцн ися айагларда ямяля эялир. Вя беля ардыъыллыгла да йох олурлар, йерляриндя ися лякяляр гала биляр. Гызылъа хястялийи бязян чох аьыр кечир вя хястянин юлцмцня сябяб олур. Хястя ев шяраитиндя щякимин нязаряти алтында мцалиъя олунмалыдыр. Йатагда олмалыдыр, отаьын щавасы тез-тез дяйишилмялидир, тямизлик эюзлянилмялидир. Беля хястялярин олдуьу отаьа кечмяк вя онларын яшйаларындан истифадя етмяк олмаз. Анъаг хястялийи кечирмиш вя пейвянд алмыш ушаглар хястялийя тутулмурлар. Ушаглары хястяликдян горумаг цчцн мцтляг пейвянд етдирмяк лазымдыр.




ГРИП



Грип ян чох йайылмыш йолухуьу хястяликдир. Хястялик щава-дамъы йолу иля йайылыр. Хястя адам асгырдыгда, юскцрдцкдя, данышдыгда грип вирусларыны щавайа йайыр. Саьлам адам ися щямин щава иля няфяс алдыгда вирус онун няфяс йолларына дцшцр. Грипли хястянин бурну тутулур, гыздырмасы олур, башы аьрыйр. О асгырыр, юскцрцр, бурунундан селик ахыр, щалсыз олур. Хястялик аь ъийярлярин илтищабы иля аьырлаша биляр вя аьыр щалларда юлцмля дя нятиъяляня биляр. Яэяр сиз хястялянмишсинизся, йатагдан там саьалмамыш дурмайын. Чохлу майе ичин (сцдля бал, зоьал, моруг мцряббяси иля лимонлу чай), щякимин вердийи дярманлары вахтында гябул един. Отаьын щавасыны тез-тез дяйишин. Ону да йадда сахлайын ки, бядяни мющкям, идманла мяшгул олан инсанларда бу хястялик йцнэцл вя тез кечир. Амма ян йахшысы хясятлянмямякдир. Бунун цчцн дя хястялярдян узаг дурун, ятрафынызда чохлу грипли хястя варса, онда тез-тез соьан, сарымсаг йейин вя лимон ширясиндян, итбурну чайындан ичин. Онда хястялийя йолухмайаъагсыныз.


ВЯРЯМ

Вярям чох йайылмыш йолухуъу хястяликдир. Бу хястялик пис ев шяраити вя гида шяраити, кцтля, сыхлыг, щавасызлыг, нямишлик олан йерлярдя даща чох раст эялир. Арыг, пис гидаланан инсанлар бу хястялийя даща тез тутулурлар. Хястялийи вярям чюпляри тюрядир. Онлар щава-дамъы йолу иля йайылыр. Вярям чюпляри щяр бир инсанын бядяниндя аз мигдарда олур. Анъаг онларын сайы чох аз олдуьу цчцн мющкям адамлара галиб эяля билмирляр. Зис гидаланан, зяиф организмя ися бу чюпляр галиб ьялир вя хястялик йараныр. Вярям хястяляри юскцрцр вя юскцрякля бяльям ифраз едирляр (бязян бяльям ганлы олур), эеъяляр шиддятли тярляйирляр, азаъыг гыздырмалары олур, тез-тез башлары аьрыйыр. Онлар зяиф, арыг мц сольун олурлар. Вярями вахтында ашкар едиб мцалиъя етдикдя, саьалма мцмкцндцр. Она эюря дя хястя инсанлар мцтляг щякимя мцраъият етмялидирляр, йохса бу хястялик юлцмля дя нятиъяляня биляр. Йадда сахлайын ки, гачгынлар цчцн вярямин мцалиъяси пулсуздур! Амма ян йахшысы бу горхулу хястялийя йолухмамагдыр. Буна эюря дя йахшы гидаланмаг, идманла мяшьул олмаг, вярямли хястядян узаг олмаг лазымдыр. Бцтцн ушаглар доьулан кими вярямя гаршы пейвянд олунмалыдырлар. Пейвянд олунмуш ушагларын саь голунун йухары щиссясиндя чапыг олур. Бу чапыг йохдурса, демяли сиз вахтында пейвянд олунмамысыныз, ону вурдурмаьа эедин.



ДИФТЕРИЙА


Дифтерийа чох горхулу хястяликдир. Бу хястялийя хястялийи кечирмяйян вя пейвянд олунмайан ушаглар тутулурлар. Дифтерийанын тюрядиъиси чох зящярли олан дифтерийя чюпцдцр. О, щава-дамъы йолу иля йайылыр. Хястялик ади боьаз аьрысы кими башлайыр, йцксяк гыздырма олур. Бу заман язэинлик, баш аьрысы, йухусузлуг да мцшащидя олунур. Бадамъыгларын цзяри бозумтул-сары рянэли ярпля юртцлцр. Бу ярп чох чятинликля гопур, ону гопармаьа чалышдыгда ися йери ганайыр. Амма бу хястялик щеч дя ади боьаз аьрысы кими кечмир! Дифтерийа чюпляринин ифраз етдийи зящярляр цряйин дайанмасына вя тяняффцз чатмамазлыьына сябяб ола биляр. Дифтерийалы хястя дярщал щякимя мцраъият етмялидир, чцнки дифтерийа зящярляри инсанын бядяниндя чох галдыгда онун юлцмцня сябяб ола биляр. Хястя шяхс мцтляг саьлам шяхсдян айрылмалыдыр. Бу хястялийя йолухмамаг цчцн вахтында пейвянд алмаг лазымдыр!



ЭЮЙ ЮСКЦРЯК



Горхулу йолухуъу ушаг хястялийи олан эюй юскцряк дя щава-дамъы йолу иля кечир. Хястялийи кечирмяйян вя пейвянд олунмайан ушаглар эюй юскцряйя тутула билярляр. Хястялик юскцряк, зюкям, йцксяк гыздырма иля башлайыр. Бязян юскцряк заманы шцшявари бяльям ифраз олунур. Юскцряк тутмалары эетдикчя эцълянир. Тутмалар нятиъясиндя хястянин сифяти эюйярир (она эюря дя хястялик эюй юскцряк адланыр), эюзляринин алты шишир, эюзляринин ичиндя гансызмалар ямяля эялир. Тутмалар заманы гыъолмалар ( судурга) баш веря биляр. Хястялик яламятляри эюрцндцкдя мцтляг щякимя мцраъият етмяк лазымдыр. Хястя тямиз щавада эязмяли, сакитляшдириъи ванналар гябул етмялидир, боьазы гыъыгландыран гида мямулутларындан истифадя етмялидир. Бу хястялийя тутулмамаг цчцн яввялъядян пейвянд етдирмяк лазымдыр!


ПАРОТИТ



ПАРОТИТ - гулагятрафы вязилярин шишмяси иля юзцнц эюстярян хястялиkдир. Буна ел арасында "свинка" да дейилир. Хястялийи вируслар тюрядир. Онлар щава-дамъы йолу иля йайылыр. Хястялик титрятмя, гыздырма вя йцнэцл баш аьрылары иля башлайыр. 2 эцн сонра ися гулагятрафы вязиляри шишир, онлара тохундугда аьры олур. Чох zaman bir тяряфин вязиси шишир, sонра ися хястялик o бири тяряфя кечир, йцнэцл щалда хястя 4-5 эцня саьалыр. Хястялик бязян цздя ифлиъя, оэлан ушуагларында ися сонсузлуьа эятирян аьырлашмалар веря биляр. Parotit адятян eв шяраитиндя мцалиъя олунuр. Бу заман башы вя бойуну йун шярфля баьламаг, Исти майеляр ичмяк вя витаминляр гябул етмяк мяслящят эорцнур. Яэяр гыздырма узун мцддят дцшмяся, онда мцалиъя хястяханада апарылмалыдыр. Хястялянмяк истямирсинизся, паротитли хястялярдян мцмкцн олдуьу гядяр кянар дурмаьа чалышын, онун яшйаларындан истифадя етмяйин.


ТЕТАНУС



Тетанус чох аьыр йолухуъу хястяликдир. Хястялийи тетанус чюпляри тюрядир. Бу чюпляр торпагда олур. Орлар чирклянмиш йарадан бядяня кечир вя зящяр ифраз едир. Бу зящяр синирляри зядяляйир. Она эюря дя гыъолмалар (судургалар) баш верир: илк нювбядя чейнямя язяляляриндя, сонра ися бядянин диэяр язяляляриндя. Гыъолмалар нятиъясиндя хястя чейняйя , удгуна билмир, сонра ися онун бядяни кюрпц кими яйилир. Бу заман йцксяк гыздырма ола биляр (41-42 дяряъя). Тетанус щятта юлцмля дя нятиъяляня бидяр. УШАГЛАР, ТЕТАНУС ЯЛЕЙЩИНЯ ПЕЙВЯНД АЛЫН! Пейвянд олунмуш шяхсляр адятян хястялянмир вя йа хястялийи йцнэцл кечирир.


ГУДУЗЛУГ

Гудузлуг чох аьыр хястяликдир. Хястялийи вируслар тюрядир. Гудузлуг вируслары хястя щейванын (ит, ъанавар, тцлкц вя с.) аьыз суйунда олур. Беля щейван адамы дишлядикдя бу вируслар йарайа дцшцр вя инсан хястялянир. Гудузлуг хястялийиня тутулмуш адамда гыъолмалар (судургалар) олур. Бу гыъолмалар хястя су эюрдцкдя, суйун сясини, гапы ъырылтысыны ешитдикдя вя с. щалларда баш верир. Сащибсиз итляря йахын эетмяйин. Яэяр сизи ит дишляйибся, дярщал пейвянд вурдурмаг лазымдыр. Гудузлуг хястялийинин гаршысыны анъаг бу ъцр алмаг олар. Йадда сахлайын: хястялик ямяля эялдикдян сонра саьалмаг мцмкцн дейил. Хястя юлцр.


МАЛЙАРИЙА



Малйарийа Азярбаъанда эениш йайылмыш йолухуъу хястяликдир. Бу хястялик щям ушаглар, щям дя бюйцкляр цчцн тящлцкялидир. Хястялийи аьъаганадлар йайыр. Малйарийалы хястяни дишляйян аьъаганад сонра саьлам адамы дишлядикдя малйарийа тюрядиъисини онун ганына кечирир. Малйарийа тюрядиъиляри ган щцъейрялярини даьыдыр вя гара ъийяри зядяляйир. Беля хястядя титрятмя, гыздырма, тярлямя олур. Хястялийин там мцалиъяси 17 эцн мцддятиня апарылыр. Малйарийа хястялийиня йолухмамаг цчцн йашадыьымыз евин гапы вя пянъярясиня тор вурмалыйыг. Йатмаздан яввял отагдакы аьъаганадлары юлдцрмялийик. Аьъаганадлары юлдцрян дярманлардан истифадя етмялийик.


ИСЩАЛ



ИСЩАЛ - тезляшмиш байыра эетмяк демякдир. Бу заман гарында аьрылар да ямяля эяля биляр. Бу хястялик баьырсаглара микроб дцшдцкдя вя йа гида режими позулдугда баш верир. Исщал заманы хястя сусуз олур, дили вя додаглары гуруйур, бязи щалларда гыздырмасы олур, зяифляйир, юзцнц пис щисс едир, бязян гусур. Яэяр исщал узун мцддят давам едярся, хястянин дяриси сольунлашыр, гуру олур, эюзляри чухура дцшцр, цряйи тез-тез дюйцнцр. Исщал заманы бизим бядянимиз чохлу майе итирир. Ганымыз гатылашыр вя ган дювраны чятинляшир. Бу да аьыр щалларда юлцмя сябяб ола биляр. Она эюря дя исщал заманы щяр байыра эедяндян сонра 1 ади стякан майе ичмяк лазымдыр. Бяс щансы майелярдян истифадя етмяли? Су, чай, айран, сцд, гатыг, дцйц щялими, шорба вя s. сулу йемяклярдян. Яэяр исщал 3 эцндян чох давам ется, няъисдя ган эюрцнся, вя йахуд хястянин вязиййяти гяфлятян писляшся, опда мцтляг щякимя мцраъият едилмялидир. Исщала тутулмамаг цчцн суйу гайнатмадан ичмяк олмаз, йахшы йуйулмамыш мейвя-тярявязляри, йахшы бишмямиш яти йемяк олмаз.




ЩЕПАТИТ(САРЫЛЫГ)

 



Вирус щепатитляри заманы ясасян гара ъийяр зядялянир вя сарылыг баш верир. Хястялийин эедиши 3 дювря бюлцнцр: эизли дювр, сарылыг дюврц, саьалма дюврц. Хястяляр эизли дюврдя йолухдуруъу олурлар. Дяридя сарылыг ямяля эяляндян сонра хястяляр о гядяр дя йолухдуруъу олмур. Хястялик грипябянзяр, исщал, гусма вя гыздырма яламятляри иля башлайа биляр. Сарылыг илк яввял эюздя, сонра аьызда, ян ахырда ися дяридя ямяля эялир. Хястялик заманы няъисин рянэи ачыг олур, сидийин рянэи тцндляшир, гараъийяр бюйцйцр. Непатитлярин 5 нювц вар: А, Б, С, Д, Е. А вя Е щепатитляри няъис, су вя гида йолу иля кечир. Б, Д, С щепатитляри ися ийня вурмагла, ган кючцрмякля хястя шяхсин ганындан саьлам адама кечя биляр. Хястя адам узун мцддят йолухдуруъу олур. Щепатитли хястяляр мцалиъя олунмаса, дцзэцн пящриз сахламаса вя диэяр лазыми гайдалара ямял етмяся, бу хястялик гараъийярин ян аьыр хястялийи олан сирроз хястялийиня кечя биляр. Хястяляр хястяханада мцалиъя олунмалыдыр. Хястя иля тямасда оланлара гамма-глобулин вурулмалыдыр.


БИТЛИЛИК


Битлилик инсанларын сачларында, бядянин тцклц щиссяляриндя вя бязян палтарда битлярин раст эялмясиня дейилир. Битлилик тямизлийя риайят етмядикдя, битляри олан адамларла йахынлыг етдикдя вя онларын дарагларыны ишлятдикдя инсана кечир. Битляр бозумтул - тцнд рянэдя ъцъцляр шяклиндя эюрцнцр вя ясасян тцклярин дибиндя йерляшир. Битлярин 3 нювц олур: баш бити, палтар бити, гасыг бити. Битляр инсанын ганыны сорур, бир чох аьыр йолухуъу хястяликляри йайырлар. Онлар инсанын башынын дярисини гыъыгландырараг, онун гашынмасына сябяб олурлар. Битлилийи битлилийя гаршы олан дярманлардан вя сабунлардан истифадя етмякля мцалиъя етмяк олар. Ушаглар, битлилийя йолухмамаг цчцн башга шяхслярин дарагларындан вя яшйаларындан истифадя етмяйин! Даим башларыны гашыйан адамлара гаршы диггятли олун. Онлара да саьламлыг гайдаларыны баша салын.



ГОТУРЛУГ

Готурлуг дяринин йолухуъу хястялийидир. Тюрядиъиси эюзя эюрцнмяйян эянядир. Эяняляр дяринин цст гатынын алтына кечяряк, орада йоллар ачырлар вя гашынмаэа сябяб олурлар. Готурлуг тямас йолу иля готурлу инсанлардан, онларын йатагларындан,дясмалындан, эейимляриндян истифадя етдикдя кечир. Бязи щейванлардан, мясялян ит вя пишиклярдян дя кечя биляр. Хястялийин ясас яламяти эцълц гашынманын олмасыдыр. Бу гашынмалар ахшамлар шиддятлянир. Хястялийи кцкцрд мялщями вя йа бензил-бензоатла мцалиъя едирляр. Хястянин бцтцн эейиндийи палтарлар вя йатаг аьлары чимяндан сонра гайнадылмалыдыр. Хястя ушаг дярся бурахылмамалыдыр. Ушаглар, даим гашынан инсанлара вя онларын яшйаларына тохунмайын!


ГУРДЛАР



Инсанын бядяниня дцшяркян гурдлар она бюйцк зяряр эятирирляр. Онлар инсанын ганы вя бядянинин ширялярини сорур вя инсанын йедийи йемяклярля гидаланырлар. Бу да хястянин арыгламасына сябяб олур. Гурдларын ифраз етдийи зящярляр иштащанын азалмасына, црякбуланмайа, гусмайа, гябизлийя (вя йахуд исщала) сябяб олурлар. Гурдлар инсанын баьырсаьында йумурталар гойур. Бу йумурталар инсанын ифразаты иля хариъя чыхараг торпаьа дцшцр, орадан да мейвя-тярявязлярин цстцня вя суйун тяркибиня кечирляр. Биз дя йуйулмамыш мейвя-тярявяз йедикдя, гайнадылмамыш су ичдикдя бу гурдларын йумурталарыны удуб, гурд хястялийиня йолухя билярик. Бязи гурдлар инсана там бишмямиш ятля вя балыгла дцшцр. Сиз щеч аскарид гурду щаггында ешитмисинизми? Бу сохулъана бянзяр аь рянэли гурддур. Онун йумурталары хястя инсанын баьырсаьындан торпаьа дцшцр. Торпагдан ися инсана чиркли ялляр, тямиз йуйулмамыш тярявяз, эюйярти иля кечир. Баьырсагда бу йумурталардан гурдлар чыхыр. Онлар бюйцйцр, инкишаф едир, узунлуьу 15-20 см-я чата билир. Бу гурдлар эеъяляр баьырсагдан байыра чыхыр вя йанын гашынмасына сябяб олурлар.


БОТУЛИЗМ

Ушаглар, йагин ки сиз балыгдан зящярлянян инсанлар щаггында ешитмишсиниз. Бу мящс ботулизм адлы йолухуъу хястялийин щятиъясиндя баш верир. Ютян ил хястялик Азярбайъанда чохлу инсанларын юлцмцня сябяб олду. Бу хястялийин тюрядиъиси дунйада ян мющкям зящяр бурахан ботулизм чюпцдцр. Кющня, кейфиййятсиз балыгдан (ясасян консерва вя гурудулмуш «копчйенка» балыгларындан) , ятдян, колбасадан, лазыми гядяр тямиз олмайан шяраитдя баьланмыш туршулардан гябул етдикдя бу чюпляря йолухмаг тящлукяси йараныр. Инсан йолухандан бир нечя саат вя йа 1-2 эцн сонра юйцмяйя вя тез-тез гусмаьа башлайыр. Хястянин щалы чох пис олур, эюрмя габилиййяти эетдикэя азалыр, инсанлары ики эюрцр. Эюзляри чяпляшир. Сонра ися инсан щушуну итирир. Бу хястяликдян чох адам юлцр. Хястя ушьын юлмяси вя йа саьалмасы ону ня гядяр тез хястяханайа апарыб ботулизм зящярини мящв едян «антитоксин» вурулмасындан чох асылыдыр. Бу хястялийя йолухмаг истямирсинизся, йедийиниз гиданын кейфиййятиня фикир верин. «Копченка» балыгларындан танынмамыш йерлярдян алмайян, алдыьыныз балыг консервасынын гапаьы домбалыбса, ону дярщал зибиля атын.

 

 



Иммунитет

Бизим бядянимиздя чох кичик (микроблар юлчцсцндя олан) амма чохлу мигдарда горуйуъулар йашайыр. Микроблар бядяня дахил олдугда, горуйуъулар онлары мящв етмяймя чалышырлар.
Горуйуъулар микроба галиб эялся, инсан саьлам галыр,
амма икроблар горуйуьулара галиб эялся- инсан хястялянир.
Ялбяття ки, горцйуьуларымыз чохлу мигдарда вя эцълц оланда, микроблара даща асанлыгла галиб эяля билирляр.
Она эюря дя щяр бир инсан бу горуйуъуларын эцълц олмасы вя бядянимиздя чохалмасы цчцн тядбирляр эюрмялидир.
Пейвяндляр горуйуъуларын сайыны дяфялярля артырыр.
Пейвяндляр о гядяр хейирлидир ки, онларын инъитмясиня бир азъа дюзмяйя дяйяр!
Она эюря пейвянд вурдурмаьа эяляндя пейвяндин аьъаганадын санъмасы кими аьрытмасындан горхмайын!
Щеч вахт пейвянд вурдурмагдан гачмайын, йохса сиз юзцнцзцн эяляъякдя чох горхулу олан йолухуъу хястяликляря


Йолухуъу хястяликляря тутулмамаг цчцн

1. Шяхси эиэийена гайдаларына ямял един,
2. Щяр щансы бир инсанда йолухуъу хястялик яламятляри варса, она йахынлашмайын.
3. Пейвяндляри вахтлы-вахтында вурдурун.


Back Home E-mail


© 2000. Азярбайжан Тибб Ассосиасийасы. Вебмастер: Айнур Гурбанова